Filmy do zdjęć zębowych

Na podstawie zasady izometrii Cieszyńskiego-Diecka zostały opracowane kąty, przy których wykonuje się zdjęcia poszczególnych zębów. Jeżeli tubus lampy skierujemy ku ‚dołowi, to kąt taki nazywamy kątem dodatnim (+). Stosuje się go podczas zdjęć zębów górnych. Kąt ujemny stosuje się podczas wykonywania zdjęć zębów dolnych. Dla poszczególnych grup anatomicznych zębów kąty te wynoszą: siekacze kły przedtrzonowce trzonowce+2jjI . Kąty, przy których wykonujemy zdjęcia zębowe, ustawiamy na podziałce liczbowej, umieszczonej na bocznych powierzchniach głowicy aparatu rentgenowskiego. Aby zachować właściwy kąt, płaszczyzna zgryzu powinna być usytuowana równolegle do płaszczyzny poziomej. Tak więc przy rozwartych ustach w czasie wykonywania zdjęć zębów górnych głowę pacjenta należy pochylić ku dołowi i na odwrót — przy zdjęciach zębów dolnych głowę należy podnieść nieco ku górze.

Masy wyciskowe

Masy wyciskowe zbudowane na podłożu agarowym należą do mas termoplastycznych. Przygotowanie ich do wycisku wymaga podgrzania. Najistotniejszym składnikiem tych mas jest agar (agar—agar) będący wysuszonym śluzem pewnych gatunków wodorostów. Oprócz tego zawierają one składniki mineralne oraz dużą ilość wody, z którą agar tworzy żel. Te hydrokoloidalne masy agarowe stają się płynne po podgrzaniu do odpowiedniej temperatury i tężeją znowu po ochłodzeniu do temperatury około 40°C, wykazując właściwości sprężyste. Proces tężenia jest odwracalny, wobec czego masy te mogą być wielokrotnie uplastyczniane i używane. Dają one dokładne wyciski, ale z uwagi na kłopotliwy sposób przyrządzania i niebezpieczeństwo poparzenia pacjenta zostały one prawie całkowicie wyparte przez masy alginianowe i silikonowe. Masy agarowe używane są obecnie wyłącznie do kopiowania modeli, a więc wówczas, kiedy mając jeden model chcemy uzyskać taki sam drugi. Ze względu na dużą zawartość wody i niebezpieczeństwo zniekształcenia wycisku przez wysychanie należy natychmiast przystępować do odlewania modeli. Najbardziej znanymi u nas agarowymi masami do kopiowania modeli są Dublaga i Virodouble.

Co zaliczamy do grupy mas odkrztałcalych plastycznie?

Do mas wyciskowych nieodkształcalnych, zwanych też twardymi, zaliczamy gips. Ażeby przyspieszyć tężenie gipsu wyciskowego, dodaje się do niego katalizatorów dodatnich. Wyciski gipsowe trzeba najczęściej połamać i dopiero w częściach usunąć z jamy ustnej. Części te należy później poskładać i skleić woskiem. Zachodząca często konieczność łamania wycisków gipsowych wynika stąd, że masa gipsowa po związaniu jest twarda, co nie pozwala na zdjęcie wycisku w całości w przypadkach istnienia tzw. miejsc podchodzących, określanych też podcieniami (ryc. 139). Szczególnie dużo miejsc podchodzących stwarzają częściowe braki uzębienia przy pochyleniu zębów graniczących z lukami. Zaklinowanie wycisku w tych przypadkach jest duże. W celu zwiększenia łamliwości wycisku i uzyskania ostrych konturów odłamów dodaje się do gipsu wyciskowego kredy, talku, lub też glinki. Ostre kontury odłamów ułatwiają ich złożenie. Gips wyciskowy barwi się na kolor różowy, dla odróżnienia go od gipsu modelowego. Dodatek substancji smakowych i zapachowych czyni masę gipsową bardziej znośną dla pacjentów. Wyciski gipsowe są bardzo dokładne, stwarzają jednak pewne trudności przy ich zdejmowaniu, jak również przy oddzielaniu od modelu. Mogą one być sterylizowane i przechowywane dowolnie długo bez obawy zniekształcenia. Do niewątpliwych zalet gipsu należy zaliczyć to, że jest on najtańszym i najbardziej dostępnym materiałem wyciskowym.

W protetyce

Szczególnie dużą sprężystością odznaczają się stopy złota z 5—10% dodatkiem platyny. Zakres temperatur topnienia większości stopów złota waha się w granicach 860—1180°C. Twardość Brinella (HB) stopów złota wynosi 58—156 kG/mm2, a po odpowiedniej obróbce może sięgać do 240 kG/mm2, wytrzymałość na rozerwanie — 30—65 kG/mm2, ciągli- wość — 33—45%. Kurczliwość liniowa stopów złota, jaka występuje przy ich ochładzaniu z temperatury likwidusu do temperatury pokojowej, wy-nosi 1,5—1,7% i jest mniej więcej równa kurczliwości stopów metali szlachetnych w ogóle. Przy odpowiedniej obróbce cieplnej, chemicznej i mechanicznej stopy złota odznaczają się w jamie ustnej dużą odpornością chemiczną i są w wysokim stopniu obojętne dla tkanek.

Trzonowce

Trzonowce: na powierzchni żucia występuje 4—5 guzków oddzielonych bruzdą międzyguzkową. Trzonowce górne mają trzy korzenie (dwa policzkowe, jeden podniebien- ny), dolne dwa korzenie (mezjalny i dystalny).

Wosk odlewowy

Wosk odlewowy służy do sporządzania modeli tych protez lub ich elementów, które mają być odlane ze stopów metali. W skład wosku odlewowego wchodzą głównie wosk Karnauba, wosk pszczeli, wosk japoński, stearyna, parafina i barwniki. Wosk Karnauba, jako podstawowy składnik wosku odlewowego, nadaje mu dużą twardość i wysoką temperaturę topnienia (temp. topnienia wosku Karnauba wynosi 85°C). Wosk odlewowy produkowany jest w postaci bagnetowatych pałeczek, pręcików o różnym kształcie i wymiarze przekrojów poprzecznych oraz płytek o ściśle oznaczonej grubości (0,20 0,25 0,30 0,35 mm). Woski odlewowe bywają zabarwione na kolor ciemnogranatowy, zielony, czarny, a czasami różowy. Intensywne zabarwienie wosku uwydatnia grubość i kontury sporządzanego modelu, co ułatwia technikowi orientację. Woski odlewowe powinny się całkowicie spalać bez pozostawienia resztek, które mogłyby zanieczyścić odlew. W technice odlewniczej bowiem usuwa się pozostały w formie wosk przez jego spalenie.

Masy odlewnicze

Masy odlewnicze są w pewnym stopniu porowate. Porowatość masy jest właściwością na ogół pozytywną, ponieważ ułatwia ujście powietrza z formy w momencie wpływania do niej roztopionego metalu. Zamknięcie powietrza w formie może spowodować niezupełne jej wypełnienie płynnym metalem i powstanie wadliwego odlewu. Pamiętać bowiem należy, że metal wpływa do formy przez wąski kanał. .Porowatość masy uzależniona jest od jej składu, wielkości ziarenek substancji ogniotrwałej oraz od stosunku proszku do płynu. Porowatość masy wzrasta na ogół w miarę zwiększania się zawartości kwarcu i średnicy jego ziarenek. Porowatość jest również tym większa, im bardziej równomierna jest wielkość ziarenek kwarcu. Rzadziej zarobiona masa jest bardziej porowata. Należy jednak pamiętać, że zbyt duża porowatość powoduje szorstką powierzchnię odlewu i że wraz ze wzrostem porowatości zmniejsza się na ogół twardość masy. Dlatego też przy masach twardych, szczególnie zaś przy odlewach dużych obiektów, należy przedsięwziąć odpowiednie środki zaradcze, między innymi przez wykonanie kanałów odpowietrzających.

Co należy do grupy mas wyciskowych odkrztałcalnych sprężyście?

Do grupy mas wyciskowych odkształcalnych sprężyście należą masy sporządzone na podłożu alginianowym, silikonowym, agarowym oraz tlen- kowo-eugenolowym. Masy te, po stężeniu, odkształcają się pod wpływem sił naciskających i pociągających, powracają jednak do kształtu pierwotnego po zaprzestaniu działania tych sił. Ciała posiadające tę zdolność nazywamy sprężystymi lub elastycznymi. Dzięki sprężystości wyciski wykonywane tymi masami mogą być zdjęte w całości, nie ulegając przy tym trwałym deformacjom, nawet w przypadku istnienia miejsc podchodzących. Wszystkie tężeją pod wpływem reakcji chemicznych, z wyjątkiem masy o podłożu agarowym, która jest termoplastyczna. Wszyst-kie też, z wyjątkiem tej ostatniej, nadają się do jednorazowego użycia, ponieważ procesy zachodzące podczas ich tężenia są nieodwracalne.

Co służy do lutowania?

Do lutowania, a także topienia metali średnio topliwych używane są najczęściej pistoletowe palniki gazowe. Składają się one z dwóch odpowiednio zgiętych rurek, z których jedna mieści się częściowo w drugiej. Rurką zewnętrzną doprowadzany jest gaz, natomiast wewnętrzną — sprężone powietrze. Dopływ powietrza i gazu reguluje się za pomocą kurka. Sprężanie powietrza odbywa się w kompresorach elektrycznych. Do to- pienia metali trudno topliwych wykorzystuje się ciepło spalania acetylenu, wodoru, a także butanu i propanu w atmosferze tlenu. Gazy te dostarczane są w butlach stalowych i spalane w specjalnych palnikach. Z uwagi na niebezpieczeństwo wybuchu osoby posługujące się tymi palnikami powinny być odpowiednio przeszkolone. Metale trudno topliwe można też topić za pomocą łuku Volty. Służą do tego aparaty elektryczne przetwarzające normalny prąd sieciowy na prąd o dużym natężeniu i niskim napięciu. Posiadają one dwie elektrody węglowe, między którymi wytwarza się łuk Volty — iskra o wysokiej temperaturze. Te same aparaty posiadają zazwyczaj końcówki przeznaczone do łączenia elementów metalowych za pomocą zgrzewania oporowego (ryc. 133).

Działanie wiertarek nożno-elektrycznych

W wiertarkach nożno-elektrycznych (ryc. 90) ruch obrotowy z silnika lub z koła napędowego poruszanego pedałem przekazywany jest na prbstnicę lub kątnicę za pomocą rękawa sprężynowego > lub łamanego z napędem sznurowym, zwanego rękawem Doriota. Rękaw sprężynowy składa się z głowicy służącej do osadzania w wiertarce nasady z zatrzaskiem i. z elastycznego pancerza, wewnątrz którego porusza się sprężynująca spirala, przenosząca ruch obrotowy z silnika na prostnicę lub kątnicę. Rękaw łamany, typu Doriota (ryc. 92 c) składa się. z dwu prętów połączonych zawiasem. Z jednego końca rękaw posiada głowicę do osadzenia w ruchomym ramieniu, a z drugiego nasadę z zatrzaskiem do osadzania końcówek. Napęd z silnika przenoszony jest na końcówkę za pomocą sznura biegnącego w wycięciach kółek umieszczonych na rękawie. Napędu nożnego używa się w przypadku awarii sieci elektrycznej. Do włączania silnika wiertarki, regulacji.ilości .obrotów i.zmiany kierunku obrotów służy rozrusznik (ryc. 90 e). W czasie pracy kierunek obrotu narzędzia tnącego powinien być zgodny z ruchem wskazówek zegara. Niekiedy celowo zmieniamy kierunek na przeciwny. Wiertarka powinna być umieszczona po lewej stronie fotela stomatologicznego.