Prawidłowy przebieg czynności fizjologicznych

Prawidłowy przebieg niektórych czynności fizjologicznych w jamie ustnej regulują odruchy. Mianem odruchu określa się reakcję ustroju zachodzącą przy udziale układu nerwowego. Polega ona na pobudzeniu odpowiednich receptorów i wytworzeniu impulsów przekazywanych następnie do układu nerwowego. W odpowiedzi na nie powstają i wychodzą impulsy pobudzające narządy wykonawcze, czyli efektory. W jamie ustnej stwierdza się następujące odruchy:

– a) odruch ssania — występujący u niemowląt i zanikający u dorastających dzieci,

– b) odruch dziąsło wy — mający charakter obronny i polegający na unoszeniu oraz zaciskaniu wargi dolnej po podrażnieniu dziąsła,

– c) odruch wymiotny — powstający w następstwie zadrażnienia błony śluzowej podniebienia miękkiego, tylnej części języka lub ścian gardła,

– d) odruch ślinienia — powstający pod wpływem działania bodźców smakowych, bólowych lub innych szkodliwych dla ustroju substancji wprowadzonych do jamy ustnej (np. trucizn).

Receptory bólowe są różnie rozmieszczone w błonie śluzowej jamy ustnej. W pewnych miejscach jest ich więcej, a w innych mniej. Najmniej zakończeń bólowych oraz ich niecałkowita dojrzałość cechuje błonę śluzową dziąseł. Jest to zapewne związane z tym, że dziąsła są najbardziej narażone na urazy mechaniczne w czasie aktu żucia oraz że często muszą one nawet zastępować w tej czynności zęby.

Już jak zaznaczono na wstępie niniejszego rozdziału, jama ustna bierze również udział w tworzeniu mowy. Artykułowana mowa ludzka składa się z samogłosek i spółgłosek. Tworzenie artykułowanych dźwięków odbywa się dzięki strunom głosowym, przy czym jama ustna dzięki możliwości zmiany swej długości i kształtu spełnia rolę dostrojenia rezonacyjnego. Podobną rolę spełnia zresztą gardziel i jama nosowa.

Samogłoski u, o, a powstają przy spłaszczonym języku i stopniowo coraz większym rozchyleniu warg samogłoska’ e powstaje podobnie, choć uniesiona zostaje wtedy tylna część języka samogłoski nosowe ę, ą powstają przez włączenie do rezonacji również jamy nosowej.

Natomiast spółgłoski powstają wyłącznie w cieśninach jamy ustno- -gardzielowej i zależnie od miejsca ich powstania rozróżnia się (wg Sza- buniewicza):

W zakończeniu tego krótkiego przeglądu ważniejszych czynności fizjo-logicznych przebiegających w jamie ustnej należy jeszcze zwrócić uwagę na fakt, że poprzez błony śluzowe mogą zostać wchłonięte do krwi niektóre substancje chemiczne. Najważniejszymi z nich są: fenol, piramidon, nikotyna, nitrogliceryna oraz cyjanki.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *