Category Archives: Ząbki

W protetyce

Szczególnie dużą sprężystością odznaczają się stopy złota z 5—10% dodatkiem platyny. Zakres temperatur topnienia większości stopów złota waha się w granicach 860—1180°C. Twardość Brinella (HB) stopów złota wynosi 58—156 kG/mm2, a po odpowiedniej obróbce może sięgać do 240 kG/mm2, wytrzymałość na rozerwanie — 30—65 kG/mm2, ciągli- wość — 33—45%. Kurczliwość liniowa stopów złota, jaka występuje przy ich ochładzaniu z temperatury likwidusu do temperatury pokojowej, wy-nosi 1,5—1,7% i jest mniej więcej równa kurczliwości stopów metali szlachetnych w ogóle. Przy odpowiedniej obróbce cieplnej, chemicznej i mechanicznej stopy złota odznaczają się w jamie ustnej dużą odpornością chemiczną i są w wysokim stopniu obojętne dla tkanek.

Trzonowce

Trzonowce: na powierzchni żucia występuje 4—5 guzków oddzielonych bruzdą międzyguzkową. Trzonowce górne mają trzy korzenie (dwa policzkowe, jeden podniebien- ny), dolne dwa korzenie (mezjalny i dystalny).

Wosk odlewowy

Wosk odlewowy służy do sporządzania modeli tych protez lub ich elementów, które mają być odlane ze stopów metali. W skład wosku odlewowego wchodzą głównie wosk Karnauba, wosk pszczeli, wosk japoński, stearyna, parafina i barwniki. Wosk Karnauba, jako podstawowy składnik wosku odlewowego, nadaje mu dużą twardość i wysoką temperaturę topnienia (temp. topnienia wosku Karnauba wynosi 85°C). Wosk odlewowy produkowany jest w postaci bagnetowatych pałeczek, pręcików o różnym kształcie i wymiarze przekrojów poprzecznych oraz płytek o ściśle oznaczonej grubości (0,20 0,25 0,30 0,35 mm). Woski odlewowe bywają zabarwione na kolor ciemnogranatowy, zielony, czarny, a czasami różowy. Intensywne zabarwienie wosku uwydatnia grubość i kontury sporządzanego modelu, co ułatwia technikowi orientację. Woski odlewowe powinny się całkowicie spalać bez pozostawienia resztek, które mogłyby zanieczyścić odlew. W technice odlewniczej bowiem usuwa się pozostały w formie wosk przez jego spalenie.

Masy odlewnicze

Masy odlewnicze są w pewnym stopniu porowate. Porowatość masy jest właściwością na ogół pozytywną, ponieważ ułatwia ujście powietrza z formy w momencie wpływania do niej roztopionego metalu. Zamknięcie powietrza w formie może spowodować niezupełne jej wypełnienie płynnym metalem i powstanie wadliwego odlewu. Pamiętać bowiem należy, że metal wpływa do formy przez wąski kanał. .Porowatość masy uzależniona jest od jej składu, wielkości ziarenek substancji ogniotrwałej oraz od stosunku proszku do płynu. Porowatość masy wzrasta na ogół w miarę zwiększania się zawartości kwarcu i średnicy jego ziarenek. Porowatość jest również tym większa, im bardziej równomierna jest wielkość ziarenek kwarcu. Rzadziej zarobiona masa jest bardziej porowata. Należy jednak pamiętać, że zbyt duża porowatość powoduje szorstką powierzchnię odlewu i że wraz ze wzrostem porowatości zmniejsza się na ogół twardość masy. Dlatego też przy masach twardych, szczególnie zaś przy odlewach dużych obiektów, należy przedsięwziąć odpowiednie środki zaradcze, między innymi przez wykonanie kanałów odpowietrzających.

Co należy do grupy mas wyciskowych odkrztałcalnych sprężyście?

Do grupy mas wyciskowych odkształcalnych sprężyście należą masy sporządzone na podłożu alginianowym, silikonowym, agarowym oraz tlen- kowo-eugenolowym. Masy te, po stężeniu, odkształcają się pod wpływem sił naciskających i pociągających, powracają jednak do kształtu pierwotnego po zaprzestaniu działania tych sił. Ciała posiadające tę zdolność nazywamy sprężystymi lub elastycznymi. Dzięki sprężystości wyciski wykonywane tymi masami mogą być zdjęte w całości, nie ulegając przy tym trwałym deformacjom, nawet w przypadku istnienia miejsc podchodzących. Wszystkie tężeją pod wpływem reakcji chemicznych, z wyjątkiem masy o podłożu agarowym, która jest termoplastyczna. Wszyst-kie też, z wyjątkiem tej ostatniej, nadają się do jednorazowego użycia, ponieważ procesy zachodzące podczas ich tężenia są nieodwracalne.

Co służy do lutowania?

Do lutowania, a także topienia metali średnio topliwych używane są najczęściej pistoletowe palniki gazowe. Składają się one z dwóch odpowiednio zgiętych rurek, z których jedna mieści się częściowo w drugiej. Rurką zewnętrzną doprowadzany jest gaz, natomiast wewnętrzną — sprężone powietrze. Dopływ powietrza i gazu reguluje się za pomocą kurka. Sprężanie powietrza odbywa się w kompresorach elektrycznych. Do to- pienia metali trudno topliwych wykorzystuje się ciepło spalania acetylenu, wodoru, a także butanu i propanu w atmosferze tlenu. Gazy te dostarczane są w butlach stalowych i spalane w specjalnych palnikach. Z uwagi na niebezpieczeństwo wybuchu osoby posługujące się tymi palnikami powinny być odpowiednio przeszkolone. Metale trudno topliwe można też topić za pomocą łuku Volty. Służą do tego aparaty elektryczne przetwarzające normalny prąd sieciowy na prąd o dużym natężeniu i niskim napięciu. Posiadają one dwie elektrody węglowe, między którymi wytwarza się łuk Volty — iskra o wysokiej temperaturze. Te same aparaty posiadają zazwyczaj końcówki przeznaczone do łączenia elementów metalowych za pomocą zgrzewania oporowego (ryc. 133).

Działanie wiertarek nożno-elektrycznych

W wiertarkach nożno-elektrycznych (ryc. 90) ruch obrotowy z silnika lub z koła napędowego poruszanego pedałem przekazywany jest na prbstnicę lub kątnicę za pomocą rękawa sprężynowego > lub łamanego z napędem sznurowym, zwanego rękawem Doriota. Rękaw sprężynowy składa się z głowicy służącej do osadzania w wiertarce nasady z zatrzaskiem i. z elastycznego pancerza, wewnątrz którego porusza się sprężynująca spirala, przenosząca ruch obrotowy z silnika na prostnicę lub kątnicę. Rękaw łamany, typu Doriota (ryc. 92 c) składa się. z dwu prętów połączonych zawiasem. Z jednego końca rękaw posiada głowicę do osadzenia w ruchomym ramieniu, a z drugiego nasadę z zatrzaskiem do osadzania końcówek. Napęd z silnika przenoszony jest na końcówkę za pomocą sznura biegnącego w wycięciach kółek umieszczonych na rękawie. Napędu nożnego używa się w przypadku awarii sieci elektrycznej. Do włączania silnika wiertarki, regulacji.ilości .obrotów i.zmiany kierunku obrotów służy rozrusznik (ryc. 90 e). W czasie pracy kierunek obrotu narzędzia tnącego powinien być zgodny z ruchem wskazówek zegara. Niekiedy celowo zmieniamy kierunek na przeciwny. Wiertarka powinna być umieszczona po lewej stronie fotela stomatologicznego.

Wszystkie metale i ich stopy

Wszystkie metale i ich stopy posiadają w stanie stałym budowę krystaliczną. Poszczególne atomy, z których zbudowany jest kryształ, układają się w ściśle określonym porządku tworząc tzw. siatkę przestrzenną. Ukształtowanie tej siatki może być różne. Większość metali krystalizuje w siatce o ukształtowaniu sześciennym (ryc. 145). Pierwsze kryształki, pojawiające się podczas ochładzania płynnego stopu, nazywamy ośrodkami krystalizacji. Powstają one przede wszystkim w miejscach najwcześniej ochładzanych, tj. na powierzchni stopu. Na pierwszych kryształkach osadzają się następne prowadząc do narastania większych kryształów, tzw. krystalitów. Poszczególne krystality stykają się ze sobą tworząc nieregularne linie graniczne (ryc. 146). Im więcej jest ośrodków krystalizacji, tym drobniejsza jest budowa krystaliczna stopu. Drobnoziarnista budowa nadaje stopowi większą wytrzymałość.

Masy silikonowe

Silikonowe masy wyciskowe cechuje duża sprężystość, odporność mechaniczna i trwałość kształtu, pozwalająca nawet na długie przechowywanie wycisków na powietrzu. Nie wymagają one izolacji przed przystąpieniem do odlewania modeli, ponieważ nie łączą się z gipsem modelowym i doskonale dają się od niego oddzielić. Z jednego wycisku można odlać dwa, a nawet kilka modeli. Ujemną cechą mas silikonowych jest krótki okres ich użyteczności, trwający kilka miesięcy. Starzenie polega na stopniowej, samorzutnej polimeryzacji pasty w tubach, wskutek czego staje się ona za gęsta i nieużyteczna. Masy silikonowe posiadają też względnie duży współczynnik rozszerzalności termicznej, co zagraża zniekształceniem wycisków po przeniesieniu ich z ciepłego środowiska jamy ustnej do temperatury pokojowej.

XVIII w. – prawdziwy rozwój dentystyki

O prawdziwym rozwoju dentystyki można mówić dopiero od XVIII w., kiedy to wyzwoliła się ona z wielu przetrwałych przesądów średniowiecznych. Szczególne zasługi położył w tym czasie Francuz Piotr Fau- chard (1678—1761), nazwany „ojcem nowożytnej dentystyki”. Poza tym, że był on znakomitym chirurgiem, skonstruował dla celów laboratoryjnych ręczną wiertarkę, ulepszył wiertło do trepanacji i kleszcze do usuwania zębów, zbliżone już do dziś używanych, wprowadził specjalne sprężyny utrzymujące protezy przy bezzębiu oraz nowy typ aparatu do regulacji zębów w postaci blaszek przymocowywanych złotą ligaturą. W jednym ze swych dzieł poddał krytyce utrzymujące się jeszcze błędne zapatrywania, że w okresie ciąży- nie należy usuwać zębów lub że niebezpieczne jest wyjmowanie kłów, jako tzw. zębów ocznych.